Cách đi quân sĩ trong cờ tướng (仕 / 士)

Năm điểm của quân sĩ

Sĩ là quân có phạm vi hoạt động hẹp nhất trong cờ tướng. Sĩ chỉ đi theo chữ X trong cung, mà chữ X này chỉ có năm điểm.

   d  e  f
 3 o  .  o
 2 .  o  .
 1 o  .  o

o = năm điểm duy nhất mà sĩ có thể đứng, trong cung Đỏ. Hai sĩ bắt đầu ở d1 và f1, tướng đứng giữa ở e1. Từ một góc cung, sĩ chỉ có một nước đi — lên điểm giữa e2. Từ điểm giữa, sĩ có thể bước ra bất kỳ góc nào không có quân mình đứng.

Vì sao sĩ quan trọng

Theo cách tính giá trị quân phổ biến, sĩ đáng khoảng 2 điểm — mỗi nguồn tính một khác — so với khoảng 9 điểm của xe. Con số đó chưa nói hết giá trị của sĩ. Còn đủ hai sĩ, tướng có hai bức tường che hai bên; mất sĩ, chỉ một con xe hay con mã đối phương áp sát cung cũng trở nên nguy hiểm hơn nhiều.

Sĩ phát huy tác dụng theo hai cách:

• Đỡ chiếu. Khi xe hoặc pháo đối phương chiếu tướng theo một đường thẳng, đưa sĩ chắn vào đường đó — chẳng hạn lên điểm giữa cung — thường là cách đỡ đơn giản nhất.
• Giữ các điểm trong cung. Sĩ đứng ở điểm giữa cung khống chế cả bốn góc, khiến quân đối phương khó chiếm được những điểm đó.

Những lỗi thường gặp

• Cho sĩ đi thẳng. Sĩ chỉ đi chéo. Nước từ d1 sang e1 là không hợp lệ.
• Đưa sĩ ra khỏi cung. Sĩ không được rời cung. Cả ván cờ, sĩ chỉ quanh quẩn trên năm điểm đó.
• Đi sĩ vô cớ ở đầu ván. Loay hoay đi sĩ mà không có mục đích chỉ tốn nước, trong khi bạn có thể dùng những nước đó để ra xe sớm.
• Chặn đường tướng của chính mình. Sĩ đứng sai điểm có thể lấy mất đường thoát của tướng — hãy luôn chừa ít nhất một lối đi.

Câu hỏi thường gặp

Sĩ có ăn quân được không? Có, bằng cách bước lên quân đối phương cách một điểm chéo, bên trong cung.

Sĩ có giống quân hậu trong cờ vua không? Không. Sĩ thuộc nhóm quân có giá trị thấp nhất, và cờ tướng không có quân hậu.

Có nên đổi sĩ sớm không? Thường là không. Sĩ trông có vẻ rẻ, nhưng thiếu sĩ thì tướng dễ bị tấn công hơn hẳn.

Sĩ chỉ có ý nghĩa khi đứng cạnh tướng, nên nếu chưa đọc, hãy xem cách đi quân tướng. Sau đó làm quen với quân phòng thủ còn lại qua cách đi quân tượng, hoặc bắt đầu một ván miễn phí tại trang chủ Fun Xiangqi.